ΣΤΕΛΙΟΣ ΜΟΡΦΙΔΗΣ: Εχουν περάσει πια 10 χρόνια από την ίδρυση του Υπερταμείου, ποιο είναι το αποτύπωμα του ως τώρα;
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΠΑΧΡΗΣΤΟΥ: Σχεδόν 10 χρόνια μετά την ίδρυσή του το Υπερταμείο έχει εξελιχθεί από μια αναγκαστική θεσμική συνθήκη σε καταλύτη για τη δημιουργία κοινωνικής και οικονομικής αξίας για τη χώρα, με μετρήσιμο και διαχρονικό θετικό αποτύπωμα.
Καταρχάς, οικονομικό: το 2015, 7 στις 10 εταιρείες που μεταβιβάστηκαν στο Υπερταμείο ήταν ζημιογόνες με συνολικό αρνητικό αποτέλεσμα, 176 εκατ. ευρώ. Το 2024, η εικόνα αντιστράφηκε πλήρως με 8 εταιρείες να παρουσιάζουν θετικό αποτέλεσμα 99,7 εκατ. ευρώ. Το 2025 το Υπερταμείο θα παρουσιάσει κέρδη που θα ανέλθουν σε επίπεδα ρεκόρ, σχεδόν 400 εκατ. ευρώ και θα αποδώσει μέρισμα στην Πολιτεία που θα υπερβεί τα 200 εκατ. ευρώ. Αξίζει να σημειωθεί ότι την περίοδο 2017-2024 το Υπερταμείο απέδωσε μερίσματα 280 εκατ. ευρώ στο Δημόσιο για τη μείωση του δημόσιου χρέους και την υλοποίηση επενδύσεων.
Ιδιαίτερα σημαντική ήταν και η συμβολή των έργων του ΤΑΙΠΕΔ, καθώς περισσότερα από 15 δισ. ευρώ διοχετεύτηκαν για τη μείωση του δημόσιου χρέους, ενώ το ΤΧΣ διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στη σταθεροποίηση του τραπεζικού συστήματος, αποτρέποντας δυνητικές απώλειες δεκάδων δισ. ευρώ σε όρους ΑΕΠ την περίοδο 2010-2023.
Σήμερα πλέον το χαρτοφυλάκιο του Ομίλου αντιστοιχεί σε περισσότερα από 12 δισ. ευρώ σε 11 κρίσιμους τομείς της ελληνικής οικονομίας, από ενέργεια και διαχείριση υδάτινων πόρων μέχρι λιμενικές υποδομές, μεταφορές, συγκοινωνίες, logistics, τράπεζες, ακίνητα κ.λπ.
Για να μη μένουμε όμως μόνο στους αριθμούς, το Υπερταμείο έχει ένα σημαντικό θεσμικό και μεταρρυθμιστικό αποτύπωμα: έχει αλλάξει τη λειτουργία και την εικόνα παραδοσιακών ΔΕΚΟ σε σύγχρονες επιχειρήσεις με θετικά οικονομικά αποτελέσματα, εκσυγχρονισμό των υπηρεσιών τους, εισαγωγή σύγχρονων κανόνων εταιρικής διακυβέρνησης, διαφάνειας και λογοδοσίας, με συνεπακόλουθο τη βελτίωση της καθημερινότητας του πολίτη.
Σ.Μ.: Μετά τον τελευταίο μετασχηματισμό ο πολυδιάστατος χαρακτήρας του Υπερταμείου έχει διευρυνθεί περαιτέρω. Ποιες οι προτεραιότητες και οι στόχοι σας;
Γ.Π.: Το Υπερταμείο μετασχηματίζεται από ένα χαρτοφυλάκιο διαχείρισης δημοσίων επιχειρήσεων σε Εθνικό Επενδυτικό Ταμείο (Sovereign Wealth Fund) για την ανάπτυξη, μέσα από την επαγγελματική αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας.
Η Πολιτεία θέτει το πλαίσιο και τις στρατηγικές κατευθύνσεις του τριετούς στρατηγικού πλάνου. Το Υπερταμείο τις μετατρέπει σε εφαρμοσμένη στρατηγική, καθορίζει το στρατηγικό πλάνο και τη στοχοθεσία, εποπτεύοντας τις θυγατρικές του. Οι εταιρείες έχουν την ευθύνη του επιχειρησιακού σχεδιασμού και την ευθύνη υλοποίησης.
Η στρατηγική μας βασίζεται σε 4 διακριτούς πυλώνες: Μετασχηματισμός, Ανάπτυξη, Επενδύσεις και Επιτάχυνση.
Μετασχηματίζουμε τις θυγατρικές μας ώστε να παρέχουν ποιοτικότερες υπηρεσίες χωρίς να επιβαρύνουν τον φορολογούμενο, ενισχύοντας τη διαφάνεια και τη λογοδοσία. Το 2025 τοποθετήθηκαν 38 νέα μέλη Διοικητικών Συμβουλίων σε θέσεις προέδρων, CEOs και μη εκτελεστικών μελών Δ.Σ., με αξιοκρατικές και διαφανείς διαδικασίες, ενώ εφαρμόζεται πλαίσιο στοχοθεσίας και δεικτών απόδοσης (KPIs) που εισάγει, για πρώτη φορά, αντικειμενική λογοδοσία. Η ενσωμάτωση στελεχών με σταδιοδρομία στον ιδιωτικό τομέα και αποδεδειγμένη τεχνογνωσία θα προσφέρει πολλαπλασιαστική αξία στις δημόσιες επιχειρήσεις.
Αναπτύσσουμε κρίσιμες εθνικές υποδομές: περιφερειακά αεροδρόμια, λιμάνια και ενεργειακά assets. Πρόκειται για έργα που λειτουργούν ως μοχλός περιφερειακής ανάπτυξης και ανταγωνιστικότητας της οικονομίας. Δεν αφορούν μόνο έσοδα, αλλά και αναβάθμιση υποδομών, προσέλκυση κεφαλαίων και δημιουργία θέσεων εργασίας.
Ενισχύουμε τον ρόλο μας στη Νέα Οικονομία, μέσω μιας ολοκληρωμένης πλατφόρμας εργαλείων: το Ταμείο Phaistos, το Ελληνικό Κέντρο Αμυντικής Καινοτομίας (ΕΛΚΑΚ), το εργοστάσιο Τεχνητής Νοημοσύνης Pharos και τον νέο επενδυτικό μας βραχίονα, το Ελληνικό Ταμείο Καινοτομίας & Υποδομών (HIIF). Το Υπερταμείο μεταβαίνει από ρόλο διαχειριστή περιουσίας σε ενεργό επενδυτή.
Μέσω της Μονάδας Συμβάσεων Στρατηγικής Σημασίας (PPF) επιταχύνουμε την ωρίμανση και δημοπράτηση έργων στρατηγικής σημασίας. Λειτουργώντας ως επιταχυντής, περιορίζοντας γραφειοκρατικά εμπόδια και αυξάνοντας την απορρόφηση πόρων, το PPF έχει διενεργήσει με διαφάνεια και ταχύτητα περισσότερους από 850 διαγωνισμούς εξοικονομώντας περισσότερα από 160 εκατ. ευρώ.
Σ.Μ.: Αν έπρεπε να ιεραρχήσετε σήμερα τα πιο δύσκολα ανοιχτά μέτωπα του χαρτοφυλακίου, ποια είναι αυτά που σας απασχολούν περισσότερο και γιατί;
Γ.Π.: Ιεραρχώντας τα πιο απαιτητικά ανοιχτά μέτωπα, οι βασικές μας προτεραιότητες συνοψίζονται σε πέντε κρίσιμους άξονες.
Στην πρώτη γραμμή βρίσκεται η περαιτέρω αναβάθμιση των αστικών συγκοινωνιών της Αθήνας λόγω της καθοριστικής τους σημασίας για την καθημερινότητα, δεδομένου ότι σχεδόν ένα εκατομμύριο πολίτες χρησιμοποιούν κάθε μέρα τα μέσα μεταφοράς.
Εξίσου σημαντικός είναι ο μετασχηματισμός των ΕΛ.ΤΑ. Πρόκειται για έναν οργανισμό με ισχυρό κοινωνικό αποτύπωμα, ο οποίος πρέπει να περάσει σε ένα σύγχρονο, οικονομικά βιώσιμο μοντέλο λειτουργίας, χωρίς να επηρεαστεί ο καθολικός του ρόλος, ώστε να παραμείνει κοντά σε όλους τους πολίτες.
Μεγάλο στοίχημα είναι το έργο της ΕΤΑΔ για την πλήρη καταγραφή, αποτίμηση και ωρίμανση της δημόσιας ακίνητης περιουσίας, με τη χαρτογράφηση 36.000 ακινήτων και την αξιοποίηση 1.000 εξ αυτών. Είναι ένα εγχείρημα σύνθετο και τεχνικά απαιτητικό, αλλά θεμελιώδες για να γνωρίζουμε τι πραγματικά διαθέτουμε και πώς μπορεί να αξιοποιηθεί.
Τα τελευταία έτη έχει σημειωθεί αξιοσημείωτη πρόοδος στην αξιοποίηση οδικών αξόνων και αεροδρομίων και με τη συμβολή του Υπερταμείου. Η επόμενη φάση της στρατηγικής μας εστιάζει πλέον στα λιμάνια και τις μαρίνες, που συνιστούν κομβικές πύλες εισόδου της χώρας και κρίσιμες υποδομές για την ανάπτυξη, το εμπόριο και τον τουρισμό. Εντός του έτους ολοκληρώνεται στρατηγική μελέτη για το σύνολο των λιμένων και μαρίνων του χαρτοφυλακίου μας, προκειμένου να διαμορφωθεί σαφής οδικός χάρτης για τα επόμενα βήματα της αξιοποίησης και της αναβάθμισής τους.
Τέλος, το 2026 αποτελεί ορόσημο με την υλοποίηση των πρώτων επενδύσεων του Ελληνικού Ταμείου Καινοτομίας και Υποδομών, του νέου επενδυτικού μας βραχίονα που θα εστιάσει στη Νέα Οικονομία. Η ενεργοποίηση του ΗΙΙF σηματοδοτεί τη μετεξέλιξη του Υπερταμείου από διαχειριστικό φορέα σε Εθνικό Επενδυτικό Ταμείο της χώρας και σε ενεργό επενδυτή με μεγάλο πολλαπλασιαστικό όφελος για την κοινωνία και την οικονομία.
Σ.Μ.: Το εθνικό επενδυτικό fund πότε θα κάνει την πρώτη του επένδυση και σε ποιον τομέα ή έργο; Υπάρχει συγκεκριμένο asset ή μιλάμε ακόμη για σχεδιασμό;
Γ.Π.: Δεν μιλάμε πλέον για σχεδιασμό, αλλά για ώριμη επενδυτική απόφαση. Η πρώτη επένδυση βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο και θα υλοποιηθεί σε τομέα υψηλής αναπτυξιακής δυναμικής. Αποστολή του HIIF είναι να κατευθύνει κεφάλαια σε τομείς με δυναμική ανάπτυξη και ισχυρό πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα: τεχνολογία, ψηφιακές υποδομές, γαλάζια και κυκλική οικονομία, διαχείριση υδάτινων πόρων, καθώς και καινοτόμες λύσεις στη βιομηχανική και αγροτική παραγωγή.
Το HIIF ξεκίνησε με αρχικό κεφάλαιο ύψους 303,5 εκατ. ευρώ. Η συμμετοχή του για κάθε μεμονωμένη επένδυση θα κυμαίνεται από 10 έως 45 εκατ. ευρώ, λειτουργώντας καταλυτικά για τη μόχλευση ιδιωτικών κεφαλαίων. Παρότι είναι ένας νεοσύστατος οργανισμός, έχει ήδη προσελκύσει ενδιαφέρον από θεσμικούς εγχώριους και διεθνείς επενδυτές.
Σ.Μ.: Τελικά τι θα γίνει με τα ΕΛ.ΤΑ.; Ποιο είναι το σχέδιο;
Γ.Π.: Ο στόχος μας για τα ΕΛ.ΤΑ. είναι να επιστρέψουν σε κερδοφορία, να γίνουν χρηματοοικονομικά ανεξάρτητα, να λειτουργούν με σύγχρονα και ανταγωνιστικά πρότυπα και να είναι δίπλα σε κάθε πολίτη, σε κάθε γωνιά της χώρας. Το στρατηγικό σχέδιο για την αναδιάρθρωσή τους εδράζεται σε πέντε άξονες: ψηφιακός μετασχηματισμός, παροχή εξελιγμένων τραπεζικών υπηρεσιών, αξιοποίηση της ακίνητης περιουσίας, βελτίωση της εξυπηρέτησης πελατών και αναδιοργάνωση του δικτύου.
ΚΩΣΤΑΣ ΤΖΟΥΜΑΣ/EUROKINISSI
Σε ό,τι αφορά την αναδιάρθρωση του δικτύου, ο σχεδιασμός προβλέπει την αναδιοργάνωση περίπου 150 ιδιολειτουργούμενων καταστημάτων, μέσω σταδιακής μεταφοράς της δραστηριότητάς τους σε σημεία συνεργατών ή σε κοντινά σημεία εξυπηρέτησης. Καμία θέση εργασίας δεν χάνεται, ενώ η ταχυδρομική διανομή και οι κατ’ οίκον υπηρεσίες παραμένουν αμετάβλητες. Ο σχεδιασμός βασίζεται σε λεπτομερή ανάλυση αποστάσεων, κοινωνικών αναγκών και λειτουργικών δεδομένων, με στόχο τη βελτίωση της εξυπηρέτησης. Για κάθε μετάβαση προβλέπεται πενθήμερη παράλληλη λειτουργία, ενημέρωση τοπικών φορέων και διασφάλιση της ποιότητας υπηρεσιών. Το δίκτυο διατηρεί συνολικά 985 σημεία εξυπηρέτησης και 1.663 ταχυδρόμους και διανομείς.
Η εφαρμογή υλοποιείται σταδιακά και με σχέδιο. Η πρώτη φάση ξεκίνησε στις 20 Φεβρουαρίου με 11 καταστήματα στην περιφέρεια, ενώ ο σχεδιασμός θα υλοποιηθεί πλήρως μέσα στους επόμενους μήνες – πάντα με ενημέρωση και διαβούλευση.
Σ.Μ.: Επίσης οι αστικές συγκοινωνίες είναι χρόνια ζημιογόνες. Αλλά κι αυτές επιτελούν κοινωνικό ρόλο. Υπάρχει σχέδιο εξυγίανσης ή μιλάμε για μόνιμη εξάρτηση από τον κρατικό προϋπολογισμό;
Γ.Π.: Στις συγκοινωνίες της Αθήνας, σε συνεργασία με το υπουργείο Μεταφορών & Υποδομών, συντελείται τα τελευταία χρόνια μια ουσιαστική αλλαγή, η οποία είναι ορατή πλέον στους πολίτες. Πάνω από το 70% του στόλου των λεωφορείων αποτελείται σήμερα από νέα, σύγχρονα οχήματα, έναντι μόλις 21% το 2024. Από τον Σεπτέμβριο λειτουργούν σε 24ωρη βάση κάθε Σάββατο οι γραμμές 2 και 3 του μετρό, καθώς και 20 λεωφορειακές γραμμές, ενώ έχει καθιερωθεί παντού η δυνατότητα ανέπαφων πληρωμών. Παράλληλα, προχωρά η αναβάθμιση 14 συρμών και η προμήθεια 8 νέων τρένων το 2027. Μέσω του προγράμματος «Αριάδνη» και σε συνεργασία με το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, περίπου 400 αστυνομικοί βρίσκονται καθημερινά στο δίκτυο, ενισχύοντας το αίσθημα ασφάλειας των επιβατών. Κάθε μήνα πραγματοποιούνται περίπου 600.000 έλεγχοι, μια παρέμβαση με άμεσο οικονομικό και δημοσιονομικό αποτέλεσμα.
Αυτό που επιδιώκουμε είναι ξεκάθαρο: συγκοινωνίες λειτουργικά πιο αξιόπιστες, κοινωνικά πιο χρήσιμες για τους πολίτες και οικονομικά πιο ανθεκτικές, με σταθερά βήματα μετασχηματισμού που ήδη αποδίδουν.
Σ.Μ.: Tι θα γίνει με τα περιφερειακά αεροδρόμια; Εδώ και χρόνια συζητάμε για την αξιοποίησή τους, αλλά ακόμα τίποτα.
Γ.Π.: Η αξιοποίηση των 22 περιφερειακών αεροδρομίων αποτελεί σύνθετο και απαιτητικό έργο, δεδομένου ότι η επιβατική κίνηση σε ορισμένα από αυτά είναι περιορισμένη, αλλά η σημασία τους είναι μεγάλη για την περιφερειακή ανάπτυξη. Βασικό ζητούμενο είναι η υλοποίηση επενδύσεων για την αναβάθμιση των υποδομών των περιφερειακών αεροδρομίων, προκειμένου να βελτιωθεί το επίπεδο των παρεχόμενων υπηρεσιών. Σε συνεργασία με την ΥΠΑ, έχουμε ολοκληρώσει όλες τις απαραίτητες μελέτες και μέσα στο έτος θα έχουν ληφθεί οριστικές αποφάσεις για το μοντέλο αξιοποίησης.
Σ.Μ.: Υπάρχει επενδυτικό ενδιαφέρον για το πλειοψηφικό πακέτο των Ελληνικών Αλυκών; Πότε θα έχουμε κατάληξη της διαδικασίας;
Γ.Π.: Η διαγωνιστική διαδικασία για τις Ελληνικές Αλυκές αφορά την είσοδο στρατηγικού επενδυτή και στη μετάβαση από μια δυναμική δημόσια εταιρεία σε έναν ευρωπαϊκό «πρωταθλητή» στην παραγωγή αλατιού, με ενισχυμένη ανταγωνιστικότητα, σύγχρονες υποδομές και δυναμική αναπτυξιακή πορεία. Το επενδυτικό ενδιαφέρον είναι ήδη έντονο και για τον λόγο αυτό η καταληκτική ημερομηνία για την εκδήλωση ενδιαφέροντος μετατέθηκε από τις 30 Ιανουαρίου στις 2 Μαρτίου, έπειτα από πολλαπλά αιτήματα που λάβαμε από την αγορά. Η εκτίμησή μας είναι ότι έως το τέλος του έτους θα έχει ολοκληρωθεί η διαγωνιστική διαδικασία και οι Ελληνικές Αλυκές θα έχουν έναν νέο ισχυρό μέτοχο που θα επενδύσει στην εταιρεία προς όφελος της τοπικής κοινωνίας και της εθνικής οικονομίας με τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας.
Σ.Μ.: Τα τελευταία 10 χρόνια άλλαξαν η οικονομία, οι προκλήσεις, ακόμα και το ίδιο το Υπερταμείο. Με δεδομένο ότι η ίδρυση και το όνομά του συνδέεται με το τελευταίο μνημόνιο που υπέγραψε η Ελλάδα με τους δανειστές της, μήπως ήρθε η ώρα για αλλαγή ταυτότητας;
Γ.Π.: Το Υπερταμείο, στη δημόσια συζήτηση, πράγματι συνδέθηκε με μια δύσκολη περίοδο. Ωστόσο, οι θεσμοί κρίνονται από την πορεία τους – όχι από τις συνθήκες γέννησής τους. Σήμερα, ο Ομιλος έχει διαφορετικό αποτύπωμα, διευρυμένο ρόλο, και σαφή αναπτυξιακό προσανατολισμό και κοινωνική προσφορά. Μεταβαίνει στο πρότυπο λειτουργίας των μεγάλων εθνικών αναπτυξιακών και επενδυτικών ταμείων που έχουν οι περισσότερες χώρες. Δεν διαχειρίζεται απλώς δημόσια περιουσία – τη μετατρέπει σε αξία, σε καλύτερες υπηρεσίες, σε ανθεκτικότερες υποδομές, σε μετρήσιμα οφέλη για τους πολίτες και διαχρονικά για τις επόμενες γενιές. Αυτή η μετεξέλιξη, η αλλαγή προσανατολισμού και λειτουργίας είναι σίγουρα και ταυτοτική. Αρα εκ των πραγμάτων έχει νόημα το «εταιρικό περίβλημα» να αντανακλά τη λειτουργία, τη στρατηγική και τελικά το αποτέλεσμα του έργου που γίνεται στον Ομιλο. Σύντομα θα υπάρξουν συγκεκριμένες ανακοινώσεις για το θέμα αυτό.
Πηγή: Πρώτο Θέμα